Bodemonderzoek bij het Nationaal Monument Oranjehotel

Nationaal monument Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel Scheveningen

Op 6 september 2019 is het Nationaal Monument Oranjehotel officieel geopend Door Koning Willem-Alexander. Na flinke werkzaamheden, die het originele karakter van het oude cellencomplex in de oude Scheveningse gevangenis recht aan doen, is het ‘Oranjehotel’, en de beruchte dodencel ‘Cel 601’, nu te bezoeken voor iedereen. Wo2verzameling.nl was erbij, en we vroegen ons tegelijkertijd af; ‘Wat voor geheimen zitten er nog in de grond op het terrein van deze oude ‘heldengevangenis’?

Op uitnodiging

Wo2verzameling.nl was aanwezig bij de officiële openingsplechtigheid van het Nationaal Monument ‘Oranjehotel’ in Scheveningen op 6 september 2019. Ik (Onno) kreeg deze uitnodiging omdat er een portret hangt van mij, terwijl ik het horloge ter herinnering aan verzetsheld Gerard Schuurman toon. Gerard Schuurman was gedetineerd in het Oranjehotel, en deze verzetsheld is vermoord door de Duitse bezetter op de Waalsdorpervlakte.

Wo2verzameling in de expositie van het Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel

Zichtbare vondsten

Terwijl ik en mijn vrouw over het terrein aan het wandelen waren, viel ons al op dat er her en der pijpenkopjes en steeltjes tussen het zand op het terrein te vinden waren. De dagen erna bleef ik mijzelf afvragen wat er nog meer in de bodem rond het Oranjehotel verborgen kon liggen. Daarop heb ik contact gezocht met de directeur van het Oranje Hotel, mevrouw Anke van der Laan, en heb ik mijn nieuwsgierigheid en vermoeden over de eventuele aanwezigheid van voorwerpen op het terrein kenbaar gemaakt. Nu het terrein nog grotendeels braak lag, leek het ons een goed moment om, met het grootste respect voor het Nationaal monument, bodemonderzoek te doen. Het Nationaal Monument Oranje Hotel deelde onze nieuwsgierigheid, en ik kreeg toestemming om op het terrein met het bodemonderzoek te gaan beginnen.

Metaaldetector zoekgroep

Samen met mijn ervaren zoekgroep, bestaande uit Michel van Kuijeren, Dion Koop en ik zelf, zijn we op uitnodiging van het Oranje Hotel eind september bodemonderzoek gaan verrichten op het terrein rond het Oranje Hotel. We zoeken met de gevoelige Deus metaaldetectoren. Alle vondsten worden netjes op de tafel uitgestald en geregistreerd. We zijn al jaren enthousiaste zoekers, en worden graag uitgenodigd om in opdracht, of op ons eigen verzoek, op bijzondere plekken gericht en respectvol bodemonderzoek uit te voeren. ‘Omnis Historia’!

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Gemengde grond

De zandgrond op het terrein blijkt geroerd te zijn, en ook is een deel van elders aangevoerd, uit de omgeving van de Waalsdorpervlakte, om de kuil te vullen die ontstaan is tijdens het braak leggen van het terrein achter het bezoekerscentrum. Hier bevonden zich nog meer cellen die uiteindelijk niet meer geconserveerd kon worden. Hierdoor is het niet met 100% zekerheid vast te stellen dat de door ons aangetroffen artefacten ook daadwerkelijk van het terrein van het Oranjehotel afstammen. Desalniettemin hebben we enkele interessante voorwerpen weten te vinden, en die vondsten willen wij graag hier presenteren.

De Vondsten;

1 cent uit 1917

Bodemvondsten 1 cent 1917 Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondst 1 cent 1917 Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

1 cent uit 1917. Gevonden aan de rand van het gesloopte complex en daarom vermoed ik dat deze cent niet uit aangevoerd zand komt, maar origineel van het complex komt. Prachtig moment om een Nederlandse leeuw te mogen vinden op deze monumentale plek.

Afgevuurde kogelkop

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Een afgeschoten kogelpunt. Voelt zwaar in de hand en duidelijk nog te zien is de achterkant die in de huls geklemd heeft gezeten. Het terrein rond het Oranjehotel en de aangrenzende Frederikkazerne en de Waalsdorpervlakte vormen één van de oudste militaire (oefen) terreinen die er in Nederland waren. Vaak werd er als oefening geschoten op pijpenkopjes die in rijen in een standaard geplaatst werden, ook die pijpenkopjes hebben wij aangetroffen.

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Pijpenkopjes

Glazen ampul

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glas ampul
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glazen ampul

Glazen ampul. Een oogvondst. Een ampul van glas die ik met opzet vol heb laten zitten met de aarde die er al in zat. Het geeft mooi de vorm weer van de ampul. En tja, laat ter herinnering de aarde van het Oranjehotel er maar in zitten.

Steel van een lepel of vork

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Steel van een lepel

Steel van een lepel of bestek. Groen geoxideerd koperen steel, ik denk aan de vorm te zien van een lepel. Prachtige tot de verbeelding sprekende vondst vind ik zelf.

Menselijke kies

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Menselijke kies
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Menselijke kies

Macabere vondst van een menselijke kies. Eén van de eerste vondsten van de dag. Gevonden op de plek waar de oude cellen complexen hebben gestaan.

Duitse houten knoop

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duitse knoop
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duitse Knoop

Houten knoop. Lijkt te gaan om een Duitse Wehrmacht of RAD knoop.

Duits scheermesje

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duits Gillette scheermes
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duits scheermes

Duits scheermesje. Bovenkant van een oud Duits Gillette scheermesje. Gevonden aan de buitenrand van het gesloopte cellenblok.

Oude duiten

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte oude duit
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte oude duit munt

2 oude duiten. Helaas niet meer herkenbaar. Wel een mooie vondst maar waarschijnlijk afkomstig van de periode ver voor de tweede wereldoorlog.

Vervormde afgeschoten kogelkoppen

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte kogelkoppen

2 afgeschoten en versmolten kogelkoppen. Zwaar en van lood.

Stukje koper

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Stuk dun koper. Zou de wijzer van een klok kunnen zijn of misschien wel een pootje van een bril. Wie het weet mag het zeggen.

Koperbeslag

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte koperbeslag
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte beslag van koper

Stukje koper beslag. Lijkt op een stuk van een oud scharnier.

Ontsteker van een granaat

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte ontsteker granaat
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte granaat ontsteker

Ontsteker van een granaathuls (obus). Wat kan kloppen met de militaire geschiedenis van het terrein.

Duits bakeliet

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte bakeliet Duits
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Bakeliet Duits

Een stuk bakeliet, gevonden aan de poort kant van het terrein. Ik herken dit als Duits Bakeliet, dit zie je vaak terug in en om electrische installaties zoals bunkers en commandoposten.

Stuk glas stolp of dopje

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glas dop stolp
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glazen dopje stolpje

Glazen dopje of stolpje. Ook gevonden vlakbij het poortje dat uitkomt richting de Waalsdorpervlakte.

Bewerkt stukje metaal

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Stukje bewerkt metaal.

Al met al geen grote vondsten. Maar wel een paar interessante stukjes geschiedenis, gevonden op één van Nederlands meest belangrijke Nationale monument.

‘In deze bajes zit geen gajes, maar Hollands glorie potverdorie!’

Met hartelijke dank aan het Nationaal Monument Oranjehotel en al haar medewerkers en vrijwilligers. En in het bijzonder directeur mevrouw Anke van der Laan.

Nationaal Monument Oranje Hotel
Wo2verzameling.nl
Oranje Hotel Scheveningen
‘In vrijheid de poort uit mogen lopen’

Oranje Hotel opent 6 september officieel haar deuren

Het herinneringscentrum het Oranje Hotel zal 6 september 2019 officieel geopend worden. De beruchte gevangenis, gebruikt door de Nazi’s tijdens de tweede wereldoorlog, zal officieel geopend worden door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander.

Het museum en herinneringscentrum ‘Nationaal monument Het Oranje Hotel’ zal op vrijdag 6 september 2019 officieel ingewijd worden door zijne Majesteit Koning Willem-Alexander. Na jaren van ‘alleen bezoek op afspraak’ zal deze nationale historische plek definitief een museum en herinneringsplek worden welke meerdere dagen in de week bezocht zal kunnen worden.

Waalsdorpervlakte

Het oranje hotel was in de jaren 40-45 in gebruik door de Nazi’s als verhoor en detentiecentrum voor mensen die in verband werden gebracht met het Nederlands verzet tegen de Nazi bezetting in die jaren. Velen zijn in die tijd gefusilleerd op de nabij gelegen Waalsdorpervlakte.

Gerard Schuurman op de expositie met Wo2verzameling.nl

Een oproep van de stichting Oranje Hotel leide ertoe dat Wo2verzameling.nl nu in de vaste expositie van het Oranje Hotel ter herrinering aan verzetsheld Gerard Schuurman te zien zal zijn. Een aantal jaren geleden werd het herinnerings horloge van Gerard Schuurman door Netty en Will van Ratingen aan Wo2verzameling.nl aangeboden om hier iets wezenlijks mee te doen. Dat heeft nu geresulteerd in een permanente plek in de expositie van het Oranje Hotel.

Herrineringshorloge van Gerard Schuurman

Wo2verzameling.nl mocht bodemonderzoek uitvoeren op het buiten terrein van het Nationaal Monument Oranje Hotel. KLIK HIER voor het verslag daar over!

Nationaal Monument Oranje Hotel

Bordje bevrijding De tirannie verdreven 5 mei 1945

Houten bordje bevrijding De tirannie verdreven 5 mei 1945

De tirannie verdreven 5 mei 1945

Huisvlijt

Herinneringsbordje gemaakt rond de bevrijding in 1945. Een prachtig huisvlijt bordje met een schildering op een houten paneel. Nederland in het oranje en daarop de Nederlandse leeuw afgebeeld die de Nederlandse vlag draagt, en een hakenkruis vertrapt. Met de tekst ‘De tirannie verdreven! 5 mei 1945’. Nog prachtig van kleur en een mooie herinnering aan de bevrijdingsperiode.

Fijn dat het goed terecht komt

Dit bordje kwam ik tegen op de rommelmarkt en ik mocht het voor niks meenemen van de aardige dame en heer die het het hadden liggen. Na een praatje en uitleg wat ik met deze spulletjes doe waren ze heel erg blij dat het op een goede plek terecht komt. Heel erg lief!

V.D.H. Huishoud en Distributie map met een verhaal

Een bijzondere vondst; VDH huishoud en distributie map uit de tweede wereldoorlog met inhoud en persoonsbewijs

V.D.H. Huishoud en distributie map Mapje voor voedselbonnen wo2

VDH Map voor distributiebonnen tweede wereldoorlog Map voor voedselbonnen wo2

Een distributiemap met een verhaal…

En toen was daar een mail van Frans van Peer. Frans was bij het uitzoeken van spullen van zijn overleden tante een mapje tegen gekomen met distributiebonnen. Frans stelde de vraag of Wo2verzameling.nl daar interesse in had. Mijn interesse was meteen gewekt, en ik was uiteraard heel benieuwd om wat voor mapje het dan zou gaan. Het distributie mapje was van zijn vader geweest en is gevuld met distributiebonnen en ook nog een vrijlatingsbewijs uit kamp Amersfoort. En het persoonbewijs van de opa van Frans. Er zou een verzetsverhaal bij horen…

Een greep uit de bonnen en distributie stamkaarten in het mapje

Aanvullende bonkaart Distributie NA 705 Brandstof distributie gezinnen vaste brandstof Textielkaart VA 905 Distributiebon Inlegvel zegels distributie vrouwen  Inlegvel zegels distributiebonnen mannen wo2

Distributiebonnen van na de oorlog

Levensmiddelenbedrijf Breda Winterrantsoen         Levensmiddelenbedrijf Breda Winterrantsoen kaart

Aanvraag extra textiel goederen     Formulier aanvraag extra textiel goederen 1948

Er zijn van elk van de afgebeelde bonnen meerdere stuks in het mapje aanwezig. Bij elkaar een stuk of 15. Bonnen afkomstig uit de oorlog, en bonnen die dateren tot 1949. Een indicatie dat het mapje na de oorlog waarschijnlijk is door gebruikt. Het laat ook zien dat het nog lang niet over was met de schaarste en distributie in de jaren na de oorlog. Getuige ook het aanvraag formulier voor ‘extra textielgoederen’ welke gedateerd is met 1948. En het kaartje van het levensmiddelen bedrijf laat ook zien dat het in de jaren voor de oorlog bepaald geen vetpot was voor de Nederlandse bevolking. Het rantsoenenkaartje heeft een stempel met ‘Winterrantsoen 1920 – 1921.

De Stamkaarten

Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog

Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog

Distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog

Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog

Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog Tweede distributie stamkaart uit de tweede wereldoorlog

Deze stamkaarten zijn van Henri van Peer en zijn hele familie. Broodnodig om de juiste en de goede hoeveelheid bonnen te kunnen ontvangen.

Het verhaal van Frans

Nadat ik het mapje heb ontvangen komen er bij mij allerlei vragen boven en ik vraag Frans naar de achtergrond van zijn opa en de verhalen uit de oorlog die erbij horen. Frans vertelde het volgende verhaal;

‘Ik vond de map in de nalatenschap van mijn tante, een ongehuwde zuster van mijn vader.

Mijn vader was in 1936 begonnen met restaurant het Valken in Breda, samen met zijn vader, mijn grootvader.Tijdens de oorlog heeft vooral mijn vader deze positie gebruikt om zo met extra bonnen de onderduikers die hij kende van voedsel te voorzien. De duitsers hadden wel enig wantrouwen ten opzichte van hem, en zij hebben twee maal mijn grootvader voor dit feit opgepakt.

In de map vind je een ontslagbewijs uit de gevangenis van mijn grootvader, daarnaast ook zijn oorlogsidentiteitskaart.

De naam Stoop is de meisjesnaam van mijn grootmoeder.

Van net na de oorlog is misschien ook interessant een expertiseverslag van de schade die het restaurant gedurende de oorlog had opgelopen.

Helaas weet ik niet veel over wat mijn vader gedurende de oorlog heeft gedaan, hij wilde er niet over praten, wat ik weet werd verteld door mijn tantes. Hij blijkt heel veel goeds gedaan te hebben voor alle onderduikers in Breda.’

Het lijkt er dus op dat de opa en vader van Frans hun positie als restauranthouders hebben gebruikt als dekmantel om aan voedselbonnen te komen voor onderduikers tijdens de oorlog.

Inlegvellen vernietigen

Op de achterkant van deze bon staat dat de inlegvellen vernietigd kunnen worden.

Het persoonsbewijs

Persoonsbewijs uit wo2 van Henri Bartholomeus van Peer

Persoonsbewijs uit de tweede wereldoorlog van Henri Bartholomeus van Peer

Dit is het persoonsbewijs van de opa van Frans, Henri Bartholomeus van Peer. Er staat op het persoonsbewijs dat hij ‘lunchroomhouder’ is geweest, waarschijnlijk doelend op restaurant ‘Het Valken’. En hoofdagent bij de ‘brandwaarborg maatschappij’.

Gevangen in kamp Amersfoort

Henri van Peer is volgens het verhaal van Frans zeker twee maal opgepakt op verdenking van tegenwerken van de Duitse bezetter. Hij is hiervoor tenminste 1 maal in kamp Amersfoort beland. Getuige een Entlassungsschein. Dit vrijlatingsbewijs draagt de stempel van Karl Peter Berg, Lagerkommandant SS-untersturmfuhrer. Dit was de beruchte kamp commandant van Kamp Amersfoort en één van de vijf na de oorlog, in Nederland, gefusilleerde Duitsers. De stempel is van de ‘Sicherheitspolizei der besetzten Niederlanden’. Den Haag / Amersfoort.

Kamp Amersfoort Karl Peter Berg

Kamp Amersfoort Karl Peter Berg

 

Oorlogsschade

Uiteindelijk is restaurant Het Valken ook nog behoorlijk beschadigd geraakt op 28 september 1944. In de periode september en oktober 1944 is er flink gevochten in en om Breda. O.a. door Poolse troepen.

Oorlogsschade tweede wereldoorlog  Onderlinge Oorlogsschade Maatschappij

Twee formulieren over de geleden en de te vergoeden schade veroorzaakt door het bombardement. Eén formulier van het ‘Zuid-Nederlandsch expertise en inspectiebureau’. En één van de ‘Onderlinge oorlogsschadeverzekering maatschappij’.

Al met al kunnen we over de familie van Peer zeggen dat het een zeer heftige en roerige tijd is geweest gedurende de bezettingsjaren. De familie schijnt heel veel goeds te hebben gedaan voor de onderduikers in hun omgeving toentertijd. Na de oorlog hebben ze over deze daden nooit met anderen gepraat, net als tijdens de oorlog dus. Snaveltjes toe, oogjes dicht. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is geweest en zelfs geen aanspraak gemaakt op verzetsuitkering of een onderscheiding na de oorlog. Petje af. en daarom nu wel een klein eerbetoon op deze website.

Dit artikel gaat nog aangevuld worden.

Oproep: Wie weet meer over de Familie van Peer? En/of Restaurant ‘Het Valken’ in Breda?

Met dank aan Frans van Peer.