Bodemonderzoek bij het Nationaal Monument Oranjehotel

Nationaal monument Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel Scheveningen

Op 6 september 2019 is het Nationaal Monument Oranjehotel officieel geopend Door Koning Willem-Alexander. Na flinke werkzaamheden, die het originele karakter van het oude cellencomplex in de oude Scheveningse gevangenis recht aan doen, is het ‘Oranjehotel’, en de beruchte dodencel ‘Cel 601’, nu te bezoeken voor iedereen. Wo2verzameling.nl was erbij, en we vroegen ons tegelijkertijd af; ‘Wat voor geheimen zitten er nog in de grond op het terrein van deze oude ‘heldengevangenis’?

Op uitnodiging

Wo2verzameling.nl was aanwezig bij de officiële openingsplechtigheid van het Nationaal Monument ‘Oranjehotel’ in Scheveningen op 6 september 2019. Ik (Onno) kreeg deze uitnodiging omdat er een portret hangt van mij, terwijl ik het horloge ter herinnering aan verzetsheld Gerard Schuurman toon. Gerard Schuurman was gedetineerd in het Oranjehotel, en deze verzetsheld is vermoord door de Duitse bezetter op de Waalsdorpervlakte.

Wo2verzameling in de expositie van het Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel
Nationaal Monument Oranje Hotel

Zichtbare vondsten

Terwijl ik en mijn vrouw over het terrein aan het wandelen waren, viel ons al op dat er her en der pijpenkopjes en steeltjes tussen het zand op het terrein te vinden waren. De dagen erna bleef ik mijzelf afvragen wat er nog meer in de bodem rond het Oranjehotel verborgen kon liggen. Daarop heb ik contact gezocht met de directeur van het Oranje Hotel, mevrouw Anke van der Laan, en heb ik mijn nieuwsgierigheid en vermoeden over de eventuele aanwezigheid van voorwerpen op het terrein kenbaar gemaakt. Nu het terrein nog grotendeels braak lag, leek het ons een goed moment om, met het grootste respect voor het Nationaal monument, bodemonderzoek te doen. Het Nationaal Monument Oranje Hotel deelde onze nieuwsgierigheid, en ik kreeg toestemming om op het terrein met het bodemonderzoek te gaan beginnen.

Metaaldetector zoekgroep

Samen met mijn ervaren zoekgroep, bestaande uit Michel van Kuijeren, Dion Koop en ik zelf, zijn we op uitnodiging van het Oranje Hotel eind september bodemonderzoek gaan verrichten op het terrein rond het Oranje Hotel. We zoeken met de gevoelige Deus metaaldetectoren. Alle vondsten worden netjes op de tafel uitgestald en geregistreerd. We zijn al jaren enthousiaste zoekers, en worden graag uitgenodigd om in opdracht, of op ons eigen verzoek, op bijzondere plekken gericht en respectvol bodemonderzoek uit te voeren. ‘Omnis Historia’!

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Gemengde grond

De zandgrond op het terrein blijkt geroerd te zijn, en ook is een deel van elders aangevoerd, uit de omgeving van de Waalsdorpervlakte, om de kuil te vullen die ontstaan is tijdens het braak leggen van het terrein achter het bezoekerscentrum. Hier bevonden zich nog meer cellen die uiteindelijk niet meer geconserveerd kon worden. Hierdoor is het niet met 100% zekerheid vast te stellen dat de door ons aangetroffen artefacten ook daadwerkelijk van het terrein van het Oranjehotel afstammen. Desalniettemin hebben we enkele interessante voorwerpen weten te vinden, en die vondsten willen wij graag hier presenteren.

De Vondsten;

1 cent uit 1917

Bodemvondsten 1 cent 1917 Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondst 1 cent 1917 Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

1 cent uit 1917. Gevonden aan de rand van het gesloopte complex en daarom vermoed ik dat deze cent niet uit aangevoerd zand komt, maar origineel van het complex komt. Prachtig moment om een Nederlandse leeuw te mogen vinden op deze monumentale plek.

Afgevuurde kogelkop

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Een afgeschoten kogelpunt. Voelt zwaar in de hand en duidelijk nog te zien is de achterkant die in de huls geklemd heeft gezeten. Het terrein rond het Oranjehotel en de aangrenzende Frederikkazerne en de Waalsdorpervlakte vormen één van de oudste militaire (oefen) terreinen die er in Nederland waren. Vaak werd er als oefening geschoten op pijpenkopjes die in rijen in een standaard geplaatst werden, ook die pijpenkopjes hebben wij aangetroffen.

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Pijpenkopjes

Glazen ampul

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glas ampul
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glazen ampul

Glazen ampul. Een oogvondst. Een ampul van glas die ik met opzet vol heb laten zitten met de aarde die er al in zat. Het geeft mooi de vorm weer van de ampul. En tja, laat ter herinnering de aarde van het Oranjehotel er maar in zitten.

Steel van een lepel of vork

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Steel van een lepel

Steel van een lepel of bestek. Groen geoxideerd koperen steel, ik denk aan de vorm te zien van een lepel. Prachtige tot de verbeelding sprekende vondst vind ik zelf.

Menselijke kies

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Menselijke kies
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Menselijke kies

Macabere vondst van een menselijke kies. Eén van de eerste vondsten van de dag. Gevonden op de plek waar de oude cellen complexen hebben gestaan.

Duitse houten knoop

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duitse knoop
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duitse Knoop

Houten knoop. Lijkt te gaan om een Duitse Wehrmacht of RAD knoop.

Duits scheermesje

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duits Gillette scheermes
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Duits scheermes

Duits scheermesje. Bovenkant van een oud Duits Gillette scheermesje. Gevonden aan de buitenrand van het gesloopte cellenblok.

Oude duiten

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte oude duit
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte oude duit munt

2 oude duiten. Helaas niet meer herkenbaar. Wel een mooie vondst maar waarschijnlijk afkomstig van de periode ver voor de tweede wereldoorlog.

Vervormde afgeschoten kogelkoppen

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte kogelkoppen

2 afgeschoten en versmolten kogelkoppen. Zwaar en van lood.

Stukje koper

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Stuk dun koper. Zou de wijzer van een klok kunnen zijn of misschien wel een pootje van een bril. Wie het weet mag het zeggen.

Koperbeslag

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte koperbeslag
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte beslag van koper

Stukje koper beslag. Lijkt op een stuk van een oud scharnier.

Ontsteker van een granaat

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte ontsteker granaat
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte granaat ontsteker

Ontsteker van een granaathuls (obus). Wat kan kloppen met de militaire geschiedenis van het terrein.

Duits bakeliet

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte bakeliet Duits
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte Bakeliet Duits

Een stuk bakeliet, gevonden aan de poort kant van het terrein. Ik herken dit als Duits Bakeliet, dit zie je vaak terug in en om electrische installaties zoals bunkers en commandoposten.

Stuk glas stolp of dopje

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glas dop stolp
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte glazen dopje stolpje

Glazen dopje of stolpje. Ook gevonden vlakbij het poortje dat uitkomt richting de Waalsdorpervlakte.

Bewerkt stukje metaal

Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte
Bodemvondsten Nationaal Monument Oranje Hotel Wo2 Waalsdorpervlakte

Stukje bewerkt metaal.

Al met al geen grote vondsten. Maar wel een paar interessante stukjes geschiedenis, gevonden op één van Nederlands meest belangrijke Nationale monument.

‘In deze bajes zit geen gajes, maar Hollands glorie potverdorie!’

Met hartelijke dank aan het Nationaal Monument Oranjehotel en al haar medewerkers en vrijwilligers. En in het bijzonder directeur mevrouw Anke van der Laan.

Nationaal Monument Oranje Hotel
Wo2verzameling.nl
Oranje Hotel Scheveningen
‘In vrijheid de poort uit mogen lopen’

Horloge ter nagedachtenis aan verzetsman Gerard Schuurman

Roskopf horloge ter nagedachtenis aan verzetsman Gerard Schuurman

roskopf patent 1a pocketwatch swissverzetsman gerard schuurman waalsdorpervlakte

 

 

 

 

 

zakhorloge zwitsers swiss roskopfRoskopf patent 1a horloge mechaniek

 

 

 

Ter nagedachtenis aan verzetsman Gerard Schuurman 1942

 

 

 

 

Gerard Schuurman verzetsmanDoodenboek Gerard Schuurman Oranjehotel Waalsdorpervlakte

Gerard Schuurman; Verzetsman CPN

Gerard Schuurman geboren te Amsterdam op 13 januari 1917. Vermoord op 2 oktober 1942 te Wassenaar/Scheveningen. Gefusilleerd door de Duitse bezetter op de Waalsdorpervlakte op 2 oktober 1942.

CPN

Gerard Schuurman was een actief lid van de CPN, ‘De communistische partij van Nederland’. Gerard Schuurman zat samen met Jacobus Andries Bentvelzen in het verzet tijdens de tweede wereldoorlog, en waren strijdmakkers in de strijd tegen de Duitse bezetting tijdens de tweede wereldoorlog. Gerard Schuurman is op 2 oktober 1942 op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd door de Duitsers, samen met 3 andere CPN leden; Klaas den Braven, Franciscus Adolf Kolder en Leendert Roodenburg.

Het Horloge

Het horloge dat u hier ziet, is door de naaste familie van Gerard Schuurman aangekocht en de familie heeft het ook laten graveren; “Ter nagedachtenis aan Gerard Schuurman, 2 oct 1942”. Het zakhorloge is door de naaste familie na de oorlog, aan de moeder van Gerard aangeboden, als een blijvende herinnering aan hun verloren dierbare. Het verdriet van de familie, en met name bij de moeder van Gerard was zeer groot. Doordat de Moeder van Gerard ook de moeder van Jacobus Bentvelzen kende, beide hadden hun kind verloren in de oorlog, is het horloge aan de moeder van Jacobus nagelaten na het overlijden van Gerards’ moeder.

Het horloge is een Roskopf patent 1a model. Een Zwitsers zakhorloge met op de wijzerplaat de maker, ‘Gre roskopf, en het model nummer, patent 1a’,  en een naar rechts rijdende locomotief en ‘Swiss Made’ onderop de wijzerplaat. De wijzers en de uren hebben een fluoriserende laag zodat de tijd ook is af te lezen als het donker is. Het binnenwerk is mooi, maar nu loopt het horloge niet, maar de wijzers draaien wel. Dan natuurlijk de persoonlijke inscriptie op de achterplaat; “Ter nagedachtenis aan Gerard Schuurman, 2 oct 1942”. De achterkant van het uurwerk is mooi versierd met een modernistisch tafereel. Je zou er een rijzende zon en een vlag in kunnen zien.

De Waarheid

In het doodenboek van slachtoffers van het Oranjehotel staat dat Gerard Schuurman is vermoord omdat hij de illegale krant “De Waarheid” rondbracht. In het doodenboek staat te lezen;

‘Gerard Schuurman. Geb. 13 januari 1917. Wagenlichter NS – Gearresteerd 5-5-1942 wegens het “verspreiden van de Waarheid” – Vervoerd naar Amsterdam, Vught en Scheveningen – In het “Oranjehotel” Gezeten tot 2-10-1942, Dien dag op Waalsdorp gefusilleerd.’

De pagina van Gerard Schuurman in het Doodenboek van het Oranjehotel. En ook van de drie andere verzetsmannen die met hem zijn vermoord op 2 oktober 1942 op de Waalsdorpervlakte.

Doodenboek Oranjehotel Waalsdorpervlakte

Ereveld te Loenen

Gerard Schuurman Nationaal ereveld Loenen

De grafsteen van Gerard Schuurman op het Nationaal ereveld in Loenen.

Pagina Doodenboek van Leendert Roodenburg, een verzetsman en zelfs leider van ‘een groep verzetslieden’.

Doodenboek Leendert Roodenburg Waalsdorpervlakte

 

 

 

 

 

Pagina Doodenboek van Franciscus Adolf Kolder. Werkte voor de waarheid.

Doodenboek Fransicus Adolf Kolder oranjehotel Waalsdorpervlakte

 

 

 

 

 

Pagina Doodenboek van Klaas den Braven. Met het wegbrengen van gelden voor onderduikers, en illegale bladen, door verraad gearresteerd in Amsterdam.

Doodenboek Klaas den Braven Waalsdorpervlakte

 

 

 

 

 

In memoriam,

Vier verzetshelden, vermoord door de bezetter in de tweede wereldoorlog. Nog zo vroeg in de strijd, jammerlijk van hun familie weggerukt. En als prille troost, leeft hun naam nog altijd voort. En zijn deze mannen helden geworden omdat ze iets durfden te ondernemen, de prijs van bezetting was hen te hoog… Niet acceptabel. Een strijd aangegaan voor onze vrijheid en autonomie. En daardoor de hoogste prijs betaald. Sta er ééns bij stil, en niet alleen op 4 mei. Al staan we voor een moeilijke keuze in ons leven, bedenk dan dat ook deze mensen hun keuze hebben gemaakt. Ze kozen voor het goede. Een zware consequentie ten gevolg. Maar niemand kan hen zeggen ‘Dat was niet de juiste’… Mannen.. jullie hebben je best gedaan. Hulde en dank, voor een vrij Nederland!

 

Links;

Oorlogsgravenstichting.nl

Wikipedia over de Waalsdorpervlakte

Erepeloton.nl

Oranjehotel.org