KZ Neuengamme; Het verhaal van Jacobus Bentvelzen

concentratiekamp neuengamme; Het verhaal  van Jacobus Bentvelzen

 

Concentratiekamp Neuengamme

Wo2verzameling.nl neemt je mee naar toen… Dit is een verhaal over verzet, onderdrukking, en een zoektocht. Een zoektocht naar een verloren zoon… Welk verhaal zit er in dit oude sigarendoosje?.. Van wiens’ tranen volgen wij het spoor?..Opgesloten in “KZ Hamburg-Neuengamme”, doet Jacobus Bentvelzen verslag van zijn lot, en van het concentratiekamp Neuengamme; “met mij gaat het goed”…

KZ Lager Neuengamme

Kamp Neuengamme is op 13 december 1938 in gebruik genomen om arbeiders voor de fabrieken in te huisvesten. Om Sachsenhausen te ontlasten. In KZ Neuengamme werden allerlei mensen om wat voor reden dan ook, van Joden tot politieke gevangenen, vast gezet en te werk gesteld. Veel mensen uit Nederland die een rol hadden in het verzet werden ook in kamp Neuengamme gevangen gehouden. Kamp Neuengamme was geen vernietigingskamp, maar een werkkamp. Desondanks hebben vele mensen hier door uitputting, marteling en mishandeling een wreed einde van hun leven gevonden. In de brieven van Jacobus staat staat te lezen “met mij gaat het goed”… Probeer ook maar eens iets anders te schrijven in je brieven naar je dierbaren, alles werd “geöffnet”, en als je ook maar iets over het kampleven loslaat staan daar natuurlijk stevige sancties op.

De zoektocht naar een zoon…

De zoektocht naar een zoon maken we van dichtbij mee. Een verhaal over verzet, en het lot van nabestaanden. Hoe ver moet iemand gaan om het lot van een zoon te achterhalen. Het Rode Kruis;  “we hebben het in onderzoek”, “nog geen nieuws mevrouw”. Wachten en schrijven, daar gaat dit verhaal over…

Jacobus Andries Bentvelzen

Jacobus Andries Bentvelzen

Fokker Verzet

Jacobus Bentvelzen, opgepakt op 2 augustus 1941 door de Grüne Polizei. Op verdenking van sabotage aan onderdelen in de Fokker fabriek, waar Jacobus werkzaam was als metaal arbeider. Opgepakt en gedeporteerd naar eerst Weteringschans, kamp Schoorl, toen naar Kamp Amersfoort en daarna op transport gezet naar concentratiekamp Neuengamme. De meerderheid van de brieven is in concentratiekamp Neuengamme geschreven.

 Op onderzoek

Ga Samen met wo2verzameling.nl op onderzoek en ontrafel deze vondst. Wo2verameling.nl zal elke komende week een opvolgend stuk posten en we zullen het hele verhaal boven gaan krijgen.

De “onderzoekstafel”

Onderzoek concentratiekamp Neuengamme

Alles op een rij…

Gesorteerd op datum, correspondentie, en “De zoektocht”. Vanaf nu begint de zoektocht naar Jacobus Andries Bentvelzen… De eerste documenten uit het doosje… Wie was “Ko”?..

Jacobus Andries Bentvelzen

Jacobus Andries Bentvelzen is geboren op 24 november 1917 in Amsterdam.                                                   Jacobus kreeg net als veel kinderen in die tijd op 3 jarige leeftijd de pokkenvaccinatie.

Documenten Jacobus Andries Bentvelzenpokkenvaccinatie 1872

Rapport klas 6

Jacobus had een vrij stabiel rapport in klas 6 in 1928 en1929. Geen enkele onvoldoende op te vinden. Een harde werker en een nette leerling lijkt Jacobus in het rapport. Jacobus ging naar de Roggeveenschool, de openbare lagere school in Amsterdam aan de Roggeveenstraat nummer 6.

Rapport RoggeveenschoolRapport 1928 1929

 

Goede referentie

Jacobus heeft zijn werk goed gedaan bij de ‘Constructie werkplaats ijzerbouw’ en er zijn geenerlij aanmerkingen op hem te maken, staat er in het getuigschrift over Jacobus. Rede van het ontslag is “slapte” in het bedrijf. Dat Jacobus goed was in zijn werk blijkt wel, omdat hij later bij de fokker fabriek werd aangenomen.

getuigschrift constructie werkplaats ijzerbouw

Een talent

Jacobus was een dus een gemiddelde leerling, met naar later bleek, ook een talent in ijzer handwerk. Deze gemiddelde Hollander steeg boven iedereen uit, toen Jacobus in de begin jaren van de tweede wereldoorlog zich inliet met het prille verzet.

Vakmanschap en verzet

De nabestaanden van Jacobus hebben nog altijd een perfect door Jacobus vervaardigd op schaal gemaakt vliegtuig waaruit de vakbekwaamheid van Jacobus blijkt. Ook de Duitse leiding van de fabriek zal dit niet zijn ontgaan. Voor een echte Hollandse arbeider als Jacobus, was het vast niet te verkroppen om de Duitse legerleiding van superieur vakwerk te voorzien.   Jacobus heeft blijkbaar het ;e;en en ander aan sabotage gepleegd in de Fokker vliegtuig fabriek, en die kwaliteitsdaling viel vast op bij “Die Grünen”. Daaropvolgend zal Jacobus gearresteerd zijn is zo voor te stellen. De berichten en oproepen van net na de oorlog bevestigen dat het verzet van Jacobus tot zijn arrestatie geleid heeft.

De eerste brief uit kamp Amersfoort…

brief uit kamp Amersfoort     brief uit concentratiekamp

Jacobus Andries Bentvelzen kamp Amersfoort

Mijn onschuld staat nu toch wel vast?…

De eerst gedateerde brief uit het doosje; 7 december 1941. Jacobus Bentvelzen. Block: 3 No.: 788.

Jacobus doet de groeten aan zijn ouders, broers en zusters, en bekenden. Verder verontschuldigd Jacobus zich voor zijn vorige “onverschillige kaart”, door “de omstandigheden”. De schrik zal er goed hebben ingezeten bij Jacobus, Waarschijnlijk is de eerste briefwisseling vanuit het “kamp Schoorl” in Noord-Holland. Helaas hebben we er in het doosje niets van terug gevonden. Jacobus schrijft dat; “zijn onschuld nu toch wel vast moet staan”. Helaas gaat hij toch op transport naar KZ Neuengamme. De vader van Jacobus is zonder werk komen te zitten, toch vraagt Jacobus om een bijdrage van zijn gezin… Ook in het kamp is geld nodig om rond te komen, steun van dierbaren is broodnodig. Jacobus geeft ook aan dat ene “Jan Heerema” niet op de hoogte gesteld hoeft te worden van “dit geval”. Hij zou er toch niets aan kunnen doen… Later in de brief vraagt Jacobus weer om geld, én postzegels. Contact met je dierbaren is veel waard als je leeft in een concentratiekamp…. “Doe de groetjes aan iedereen en een voorspoedig weerzien”.

De volgende brief komt al uit KZ Neuengamme…

De eerste brief uit NeuengammeBrief uit concentratiekamp Neuengamme

Nr 6875 Blok 5…

De eerste brief in het sigarendoosje uit concentratiekamp Neuengamme. Jacobus is nu door de Nazi’s nummer 6875 genoemd. Hij verblijft nu in blok 5. Het is 2 maanden geleden dat Jacobus heeft kunnen schrijven. Jacobus is erg blij dat hij weer mag schrijven en mist duidelijk zijn naasten. “Laat de kinderen ook ééns iets schrijven”, en “Gaarne ontvang ik om de veertien dagen een brief”. “Vader mag als hij voorzichtig is mijn winterjas wel gebruiken”.

Zwijgend…

Jacobus zwijgt over waar hij is geweest en hoe zijn leef omstandigheden zijn. De beperkte tekstruimte laat weinig ruimte over voor extra informatie, en de kampcensuur zal niet mild zijn geweest in het opleggen van straffen tegen gevangenen die wel iets loslieten over het leven in het kamp. De brief is gestempeld “Postsensur”. Op de rand staat “Eisenach” geschreven. Later in de brieven blijkt dat Jacobus op het station in Eisenach voor het laatst in leven gezien is, op weg naar de ‘Cap Arcona’ te Lübeck. Het lijkt erop dat de censuur op de brieven werd toegepast op het station in Eisenbach, en dan waarschijnlijk niet in de verschillende “Neuengamme kampen” zelf.

 

Auf Deutsch bitte…

Dat de censuur rondom de kampen toeneemt is wel te merken omdat de gevangenen in het Duits hun brieven moeten gaan schrijven. Jacobus had net een cursus Duitse taal achter de rug en moest onder dwang deze al snel in de praktijk brengen.

concentratiekamp brieven brieven uit concentratiekamp Neuengamme

 

 

 

 

 

 

Schreibt Ihr mir bitte!

Jacobus schrijft nu onder dwang in het Duits… “Hiermitt lasse ich Euch wissen das ich gut gesund bin”. Zoals altijd.. Geen blijk van het afzien… En Jacobus richt zich vooral op thuis, Jacobus vraagt of zijn familie hem zo vaak mogelijk wil schrijven. “Schreibt Ihr mir bitte wie es geht mit Lena”.  Jacobus probeert vanuit zijn hachelijke positie zijn rol als oudere zoon toch op zich te nemen. Het was waarschijnlijk pure blijdschap als er brieven van zijn familie bij Jacobus aankwamen. Jacobus geeft ook aan hoe zijn familie in contact met hem kan blijven. “Bitte kein Deutsche Briefmarken ein zu Schliesen”…   Jacobus geeft aan dat hij als volgende aan de beurt is om te schrijven, maar het kan wel nog even duren…

Ik hoop thuis te zijn op mijn verjaardag…

postkaart KZ Neuengamme      kaart KZ Nngamme

 

 

 

 

Dit keer een kaart in plaats van een brief

Jacobus feliciteert zijn moeder met haar verjaardag en bedankt zijn familie voor het ontvangen geld, hij heeft het nuttig besteed zegt Jacobus zelf. Jacobus schrijft dat hij de sokken en pantoffels ontvangen heeft… Jacobus hoopt dat ze elkaar weer zien op zijn verjaardag. Gefrankeerd met een postzegel met een afebeelding van  Der Führer…

Pakket ontvangen!

KZ Neuengamme rode kruis      Brief uit concentratiekamp

 

 

 

 

 

 

Der weg uber das Rote Kreuz ist der Beste!

Jacobus  bedankt zijn familie in deze brief voor het pakket dat hij heeft ontvangen wanneer zijn moeder jarig was. Hij zal het niet snel vergeten. Het pakket is verstuurd via het rode kruis en Jacobus schrijft; “Der weg über das Rote Kreuz ist der Beste!”. Verder schrijft Jacobus dat hij alles kan kopen waar hij verblijft. Rookwaar alleen niet…

Pakket ontvangen…Er is hoop!

kriegsgevangenenpost Rote Kreuz Rode Kruis concentratiekamp

 

 

 

 

Kriegsgevangenenpost Rode Kruis

Een ontvangstbewijs van het ontvangen pakket verzonden door het rode kruis. Met de handtekening van Jacobus Andries Bentvelzen. Via het rode kruis konden pakketten worden verzonden naar de kampen waar de gevangenen werden vastgehouden. Getekend 13 oktober 1942. J.A. Bentvelzen Nr. 6875 Block 5. Hamburg Neuengamme.

 

Bezoek mag ik niet ontvangen…

concentratiekamp briefbrief arbeitseinsatz

 

 

 

 

 

 

Jacobus schrijft…

Jacobus schrijft dat hij zijn brieven heeft ontvangen. Het moet duidelijk nagevraagd worden wanneer welke brieven zijn verzonden. Blijkbaar geldt de Nazi pünktlichkeit niet voor de gevangen van het Reich. Verder blijkt uit het schrijven van Jacobus dat zijn moeder ziek is. Hij wenst haar beterschap en dankt haar hartelijk voor de ontvangen pakketten. Ook heeft Jacobus vernomen dat; “Jan in Bremen fur Loyd arbeitet”. Bezoek mag Jacobus niet ontvangen, wel brieven, geschreven in het Duits…

Bezorgd

Jacobus is duidelijk bezorgd over zijn zieke familie in Nederland. Hij vraagt veelvuldig hoe het met iedereen gaat en hoopt dat iedereen snel weer beter is. Jacobus is natuurlijk ook aangewezen op de hulp via de post van zijn familie. Dus een gezond thuisfront is ook voor Jacobus letterlijk van levensbelang. Jacobus is van begin 1941 tot mei 1945 geinterneerd geweest in Duitsland. Een extreem lange tijd. Jacobus heeft al die tijd enorm veel steun van zijn familie mogen ontvangen.

 

Pakete können ab sofort empfangen werden!

concentratiekamp brievenbrief concentratiekamp Neuengamme

 

 

 

 

 

 

Weer wat pakketten ontvangen!

Jacobus schrijft dat hij gelukkig weer pakketten heeft ontvangen. Maar zijn brieven komen steeds op het oude blok aan, want Jacobus is  ondergebracht in een ander blok. Jacobus is van blok 5 naar blok 16 gegaan. Ik weet nog niet waarom dat is geweest.  Er is ook iets vreemds aan deze brief… Op de voorkant direct na de aanhef staat een klein, onwennig getekend hakenkruis. Zeker met oude inkt en een kroontjespen gezet. Het is mij een raadsel waarom dit nazi symbol op de brief staat. De moeder van Jacobus bewaarde zijn brieven zorgvuldig en het is dus niet aannemelijk dat het er achteraf op terecht is gekomen.  Wie weet een manier om te proberen om een brief met iets meer prioriteit te laten verzenden?..

De komende maanden plaatsen we steeds meer verhalen, brieven en documenten.  We zijn nog maar net begonnen! Blijf ons dus volgen op Facebook , Twitter, en Natuurlijk Wo2verzameling.nl!

 

Links:

Horloge ter nagedachtenis aan verzetsman Gerard Schuurman

Het verhaal van Leen en Theo van Kuijeren

Oorlogsgravenstichting.nl

Stichting Vriendenkring Neuengamme

Erelijst.nl/jacobus-andries–bentvelzen

Weltkriegsopfer.de/Krieg-Opfer-Jacobus-Andries-Bentvelzen

Wikipedia over Neuengamme

Danzig ist Deutsch W.H.W. postkaart

Danzig ist Deutsch W.H.W. postkaart

Postkaart Danzig ist Deutsch     Kriegs whw postkarte Danzig is Deutsch

Danzig

Postkaart Danzig ist Deutsch. Winterhilfswerk kaart. De stad Danzig staat afgebeeld op deze postkaart een lichtstraal vallend op de kathedraal. Prominent op de voorkant de Reichsadler met hakenkruis. De briefkaart is ontworpen door Gottfried Klein te München.

Disclaimer

Postkaart Oostenrijk 10 jaar machtsovername

Postkaart Oostenrijk 10 jaar machtsovername

foto postkaart afbeelding Adolf Hitler R116     Wien 10 jahre machtubernahme

Fuhrer Befiehl, wir volgen Dir!

Postkaart ter ere van de 10 jaar machtsovername in Oostenrijk. Met de afbeelding van Adolf Hitler in Reichskanzler uniform onderop serienummer R116. Op de achterkant twee stempels met het opschrift; “WIEN 30.1.1943″ In het midden een hakenkruis. Daaronder de tekst; Fuhrer behfiel, wir folgen Dir!”, en “10 Jahre Machtsubernahme”. Het bevel van de Fuhrer zal niet genegeerd worden, laat dat duidelijk gemaakt worden door dit soort propaganda leuzen. Erg belangrijk in 1943 voor de Duitse propaganda machine, vanaf dan word alles anders, het Duitse Derde Rijk werd alsmaar ingeperkt.

Postzegels

Ook op de achterkant twee postzegels, 3+2 Deutsches Reich en een rode postzegel met de adelaar en hakenkruis boven de Brandenburger Tor. De datum “30 januar 1933 – 30 januar 1943”.

Uitgeverij

Uitgegeven door “Ross Verlag, Berlin. Zur veroffentlichung freigegeben”.

 

Disclaimer

Postkaart Tag der NSDAP Krakau

Postkaart Tag der NSDAP Krakau

 

tag der NSDAP in generalgouvernementNSDAP Krakau

Tag der NSDAP

Postkaart ter herinnering aan de dag der NSDAP. Met voorop een Duitse soldaat met een M16 helm op zijn hoofd. En wapen over de schouder. Prent voor propaganda doeleinden.

Generalgouvernement

Het Generalgouvernement houd in; De gebieden van Polen die niet waren geannexeerd. De Nazi bezetter heeft er flink huisgehouden. Het was één van de plekken in Europa waar flink jacht gemaakt werd op Joden. De Polen zelf werden klein gehouden. Heinrich Himmler schreef;  “Voor de Polen zelf is vier jaar onderwijs voldoende”.

Disclaimer